O DEDİ, BU KODU!

İkinci hafta, deplasman takımlarının zafer haftası olarak nitelendirilebilir. Hatta deplasman takımı kapsamına, rakiplerinin salonlarında oynadıkları maçlara seyirci götürme izni olmayan -bu uygulamanın mantığını anlayabilmiş değilim doğrusu- Galatasaray (salona girmiş seyircisi devre arasında dışarı çıkarılmış! Güler misin, ağlar mısın?) ve Efes Pilsen'i de eklemek mümkün.

Pınar Karşıyaka, İTÜ deplasmanında galip gelirkenki performansıyla, ilk haftadaki Efes Pilsen galibiyetinin tesadüfi olmadığını gösterdi. ABD'li oyuncular uyum aşamasını geride bırakıyorlar. Jefferson, takımın lideri konumunu edindi kısa sürede. Nihat Mala, tecrübesinin gerektirdiği sorumluluğu üstlenerek skora katkı sağlıyor. Kaf Sin Kaf'ta göze çarpan eksiklik, yeni yerli transferlerin henüz istenilen düzeyde katkı sağlayamamaları. Bu durum, kendi sahalarında kaybettikleri Ülker maçında iyice göze çarptı. Jefferson dışındaki yabancılar da inişli çıkışlı bir grafik çizince yenilgi kaçınılmaz oldu.

İTÜ'de uyum ve kurgu sıkıntıları sürüyor: İç sahada üç maç ve üç yenilgi. Tecrübeli oyuncuların ayrılmasından sonra tüm yük yeni yabancıların üzerine binmiş durumda. Bordo-beyazlıların yerli oyuncuların katkısını da ivedilikle sağlayıp takım oyununa dönmeleri şart. Geçen sene, Levent Bilgin'in play-off ilk turundaki performansı buna iyi bir örnek olur sanırım.

Galatasaray, ezeli rekabette Fenerbahçe karşısında etkili savunması ve dış şutlardaki yüksek isabet yüzdesiyle açık farklı galip geldi. Yeni ABD'li oyunculardan Mitchell oyunu organize etmede başarılı gözükürken, Hairstone hücumda vasattı. Pivot Koch ise pota altından oynamadan ziyade dışarıdan isabetli üçlüklerle skor üretti ve Fenerbahçe'nin savunma dengesini bozdu. Ali Ton, görev aldığı dakikalarda tempoyu ayarlama ve takımı hücuma yerleştirmede faydalı olacağını gösterdi. Dış şutlarda katkı sağlayamaması önemli bir handikap kanımca. Bunu süratle telâfi etmesi gerekiyor. Tekel karşısında ise baştan sona çekişme içinde geçen maçı son saniyelerde kazandılar. Muratcan Güler, Beşiktaş'taki günlerini anımsatan bir skor katkısı sağladı. ABD'liler de ona eşlik ettiler. Kenardan gelen oyuncular Ersin ve Şemsettin'in skora katkılarının artması ilerki maçlarda Galatasaray'ın hücum performansını yükseltecektir.

Fenerbahçe, Galatasaray karşısında hücumda da savunmada da savruk ve dağınık bir görüntü çizdi. Özellikle Zeki Gülay'ın faul problemine girmesinden sonra pivotsuz kalınca çaresizlikten Alpay Öztaş'ı pivot oynattılar. Dış şutlarda da isabet kaydedemeyince fark gitgide açıldı. Yeni ABD'li Halton, okul arkadaşı Kenyon Weaks ile aynı oyun karakterine sahip olduğunu gösterdi. Driplingi ve zorlama şutları seviyor, savunmada dirençli değil.

Ankara deplasmanı ise sarı-lacivertlilerin uyanış maçı oldu adeta. Türk Telekom karşısında ilk periyodda geriye düşmelerine rağmen, takıma yeni katılan ABD'li pivot Derrick Davenport'un hücum ve savunmadaki mükemmel oyunuyla öne geçip bu üstünlüklerini maçın sonuna kadar sürdürdüler. Davenport, aranan kan olduğunu ilk maçında gösterdi. Fenerbahçe'nin pota altındaki sıkıntıları son bulacak artık. Zaza Enden de dış şut ağırlıklı oynamak yerine hücumda potaya yakın oynamaya başlarsa önemli bir tehdit gücü oluşturacaklar rakipler için. Sarı Kanaryalar'ın çok önemli bir kazancı daha var: Oyun kurucu Mark Dickel. Milli takımının Dünya Şampiyonası'ndaki derecesinde önemli rol oynayan Yeni Zelandalı yıldız, Galatasaray'a karşı tek başına direnirken, Türk Telekom karşısında takımını bir maestro gibi yönetti ve galibiyette büyük pay sahibi oldu. Hücumda boş adamı çok iyi bulması, gereksiz zorlama yapmaması, boş kaldığında isabetli üçlük atması ve savunmada yardımlaşması onun göze çarpan artıları. Erdal Bibo ve Alpay Öztaş'ın performanslarının yükselmesi, Halton'ın takım oyununa adapte olması ve genç Erkan'ın katkılarıyla dış atıcılardan skor üretecek gibi görünüyorlar. Buna pota altında Zaza'nın savaşçılığı ve Davenport'un hücum gücü eklenince takımın performansı yükselecek hiç şüphesiz.

Tekel, Türk Telekom karşısında alınan farklı yenilgiden sonra kadrosunu Sankes ile takviye ederek pota altını güçlendirdi. Sankes'in ribauntlardaki etkisi Galatasaray maçında göze çarptı. Turgay'ın liderliğinde, Galatasaray ile başa baş mücadele ettiler. Tekel'deki sıkıntı, tecrübeli kısa oyuncular Turabi Genç ve Serdar Köymen'den skora yeterli katkının gelmemesi olarak göze çarpıyor.

Türk Telekom, ABD'li pivotu Ellis'in etkili oyunuyla ilk periyodu önde geçse de Fenerbahçe karşısında pota altı savunmasında ve hücumda dış şutlarda sorun yaşadı. Yılların tecrübesi Steven Rogers, Donnie Carr ve Emre Ekim son derece etkisiz kalırken; Yeşilyurt'tan gelen genç oyun kurucu Can Akın da Mark Dickel karşısında zorlandı. Ivo Jurkovic takıma skorda liderlik ederken, Bosna'dan dönen Umut Yenice'nin performansı umut vericiydi. Türk Telekom da Pınar KSK ve Tekel ile aynı dertten muzdarip: Kısalar hücumda katkı sağlayamıyor.

Beşiktaş, evinde oynadığı ilk maçta güçlü Efes Pilsen'e farklı mağlup oldu. Pota altında kadrodaki tek pivot olan Volkan Çetintahra (Umut Görür'ü tam bir pivot oyuncusu olarak addedemiyorum şahsen), Kambala ve Kaya Peker karşısında çok zorlandı. Onun faul problemine girmesinden sonra da siyah-beyazlılar pota altında Kaya-Kambala ikilisine teslim oldu. Dış şutlar son derece isabetsiz olunca da Efes Pilsen zorlanmadan farka gitti. Geçen sezonun flaş isimleri Nedim Yücel ve Tufan Ersöz'ün son derece etkisiz gözükmeleri düşündürücüydü. Makedon guard Stefanov da Beşiktaş'ın aradığı oyuncu gibi gözükmüyor. Fatih Solak'ı ikâme edecek ve Volkan Çetintahra'yı rahatlatacak bir pivot ihtiyacını saptayabilmek için müneccim olmaya gerek yokken, kadrosunda Onur Aydın, Nedim Yücel, Umut Görür gibi uzun forvetlerin yanı sıra bu pozisyona kayabilecek İnanç Koç ve İsmail Çevik'in de bulunduğu Karakartalların, tipik bir 4 numara oyuncusu olan Rolan Roberts'ı transfer etmeleri ilginç geldi bana. Oyak Renault deplasmanında son anlara kadar iyi mücadele etmelerine rağmen, geçen sezon sıkça gördüğümüz hatalarının tekrarlanmasıyla mağlup oldular. Kaçan faul atışlarını maç sonlarında çok arıyor, Beşiktaş.

Efes Pilsen, Pınar KSK mağlubiyetinden sonra üst üste farklı iki galibiyet aldı. Beşiktaş karşısında Kaya-Kambala ikilisi çok etkiliydi ve galibiyetin mimarları oldular. Brown, İnanç'ın baskılı savunması karşısında bunaldı ve fazla skor üretemedi. Golemac biraz kıpırdanır gibi olduysa da savunma yetersizliği göze çarptı. Granger da Faruk'un savunması karşısında etkili olamadı. Kenardan gelen Ömer ve Alper, Efes Pilsen'in skoruna katkı sağladılar. Lacivert-beyazlılar, Göztepe karşısında ilk yarıda zorlanmalarına rağmen, maçın ikinci yarısında kadro derinliği avantajını da kullanarak farka gittiler. Marcus Brown, yüzde 83'lük şut isabeti oranıyla göze çarptı.

Göztepe, dar kadrosuyla elinden geldiğince mücadele etti. Büyük Kolej'e karşı alınan iki farklı yenilgide takımın skor gücünü sırtlayan ABD'li pivot Nosse Efes Pilsen karşısında durunca, Göz-Göz'ün skoru eski Efesli Bora Sancar'ın şutlarına kaldı. Üçüncü maçında biraz da fikstürün azizliğiyle galibiyetle tanışamayan Göztepe'nin Levent Saçak ve Ali Benli gibi tecrübeli oyuncularından daha fazla faydalanması gerekiyor.

Bu sezona yabancı oyuncunun bulunmadığı bir kadroyla başlayan Oyak Renault üçte üç yaparak flaş takım oldu. TED Kolejliler deplasmanındaki galibiyetten sonra Beşiktaş'ı İstanbul'a eli boş gönderdiler. Nedim Dal ve Rasim Başak, Bursa temsilcisini skorda sırtlayan isimlerdi. Oyak Renault, genç antrenörü A.Yücel Platin yönetiminde daha çok can yakacağa benziyor. Yücel Hoca'yı yarattığı savaşçı ekipten dolayı kutlamak istiyorum.

Darüşşafaka, kafaları karıştıran Galatasaray maçının ardından hem ligde, hem de ULEB Kupası'nda ardarda yenilgiler aldı. Özellikle Ülker'den fark yemelerini yadırgadığımı belirtmeliyim. Son maçta Büyük Kolej'i Ankara'da farklı yenerek, Köln deplasmanı öncesi moral buldular. Daçka'da da oyun kurgusu henüz oturmuş değil. Büyük beklentilerle alınan Ufuk Sarıca ve Acie Earl inişli çıkışlı bir performans gösteriyorlar. Grimm de olumlu bir görüntü vermedi bugüne değin. Vincent Jones'un ayrılmasından sonra sistem değişikliğine giden Daçka'nın biraz daha zamana ihtiyacı var.

Ülker, yeni yabancı oyuncularının takıma çabuk adapte olmalarının semeresini görmeye başladı. Daçka'yı açık farkla geçtikten sonra, Pınar KSK deplasmanından da galibiyet alıp zorlu bir virajı döndüler. Pınar KSK karşısında Melvin Booker skorda liderliği üstlenbirken, Harun ve Haluk da ona katıldılar. Turuncu-yeşillilerde kilit isimlerden biri Virginius Praskevicius. Beşiktaş'tan tanıdığımız Litvanyalı oyuncu, hem pota altında ve ribaundlarda, hem de dış şutlarda etkili olabiliyor. Ancak bugüne kadar ribaundlarda bu yönünü ortaya koyamadı. Onun iyi oynadığı maçlarda, özellikle Euroleague'de Ülker daha üstün bir performans sergileyecektir. Skorerliğini ortaya koyma zamanı gelen isim ise Miljan Goljovic.

Başkent temsilcilerinden TED Kolejliler, son maçında Gökhan Üçoklar'ın etkili oyunuyla İTÜ'ye fark attı. Gürcü pivot David'in de pota altında sağlayacağı katkı önemli olacak. Paul Reed de şu ana kadar istikrarlı bir görüntü çizdi.

Büyük Kolej, Göztepe deplasmanında aldığı galibiyetten sonra kendi evinde Daçka karşısında başarılı olamadı. Genç oyuncular Murat ve Adem'in performansları umut verici ancak tecrübeli Tunç ve Gazi'nin de devamlılık sağlayıp skor yükünü paylaşmaları gerekiyor. Onlar yorulunca takım aksamaya başlıyor.

Kıssadan hisse, kadrolar oturdukça rekabet ve mücadele artacak gibi görünüyor ligimizde. Avrupa Kupası maçlarında tüm takımlarımıza başarılar diliyorum.

(1 Kasım 2002, Cuma)

egollu@hotmail.com

Takımlara genel bir bakış atacak olursak, ilk haftada Pınar Karşıyaka'nın hakkını teslim etmek gerekir. Sponsor destekli özerk yapısıyla iyi bir örnek oluşturan yeşil-kırmızılılar, kendi sahalarında seyircilerinin de desteğiyle, yeni transferleriyle iddialı görünen Efes Pilsen'e şans tanımadılar. Kaf-Sin-Kaf'ta yabancıların takıma uyum sağlamada bayağı yol katettiği ve yerli transferlerin de isabetli olduğu görüldü. Kısaların da hücumda daha fazla katkı sağlamasıyla -Cüneyt Erden'in orta mesafeli üçlükleri akla geliyor hemen- Pınar Karşıyaka'nın hem ligde, hem de FIBA Şampiyonlar Kupası'nda başarılı sonuçlar almaya devam edeceğine inanıyorum.

Efes Pilsen'de Mehmet Okur'un yeri doldurulamamışa benziyor. Büyük ümitlerle alınan Golemac'ın ilk maçta verdiği görüntü, tek kelimeyle etkisiz. Skor yükü pota altında Kambala'nın sırtına binmiş durumda. Asım'ın göstereceği performans merak konusu. Kaya ise müzmin kenar adamı konumunda yine. Brown dış şutlarda etkili ancak takımın liderliğini üstlenmek gerekince yetersiz kalıyor. Granger da skora katkı yapmasına rağmen daha uyum sürecinin devam ettiğini belli ediyor. Dileyelim, ALBA Berlin deplasmanında daha iyi bir oyun ortaya koysunlar.

Ülker, ligin yeni ekibi Göztepe karşısında üç periyot boyunca zorlandığı maçı tecrübe farkıyla almasını bildi. Yenilerden Booker-Blair ikilisi faydalı gözüktüler. Aşina olduğumuz bir isim olan Praskevicius ise mücadeleciliğini ve ribaundlardaki etkisini ortaya koydu. Göztepe'yi ortaya koyduğu mücadeleden dolayı tebrik ediyorum. Rakiplerinin isminden çekinmeden tüm güçlerini sahaya yansıttılar.

Üç büyükler arasında haftayı galibiyetle kapatan tek takım olan Beşiktaş, kadrosunun uyumunun önemli bir avantaj sağlayacağını gösterdi. Kendisi gibi yabancı oyuncuya yer vermeksizin mücadele eden, hazırlık döneminin dikkat çeken ekibi Büyük Kolej karşısında baştan sona üstün bir oyun sergileyen siyah-beyazlılar, ilk deplasmandan galibiyetle döndü. Beşiktaş'ta oyuncuların skora olan katkılarının dengeli dağılımı, takım oyunu kurgusunun gelişiminde önemli bir göstergeydi.

Başkent derbisinde TED Kolejliler, Türk Telekom'a üstünlük sağlarken, İstanbul'daki derbide gülen taraf (şimdilik) Daçka oldu. Skor ve oyun bakımından son derece kısır mücadelenin hatırlanan iki yönü, her iki takımın şut yüzdelerinin de inanılmaz derecede düşüklüğü ve Acie Earl'ün Türk Telekom'da oynadığı dönemden kalan cezasıydı. Daçka formasıyla ligimize iyi bir dönüş yapan Earl için son sözü Disiplin Kurulu söyleyecekmiş. Galatasaray, kadro uyumunu sağlayamamanın sıkıntılarını yaşadı, doğal olarak. Zaman ilerledikçe mutlaka toparlanacaklardır. Muratcan'ın Ülker'den kiralanması ve ABD'li oyun kurucunun gelmesiyle iyi bir takım kurdular.

Ligin çiçeği burnunda ekibi Tekel'in üç yabancıyla takviye edilmiş İTÜ'yü mağlup etmesi, dikkate alınması gereken bir sonuçtu kanımca. Akılcı oyunu tecrübeyle birleştirmenin güzel bir örneği yaşandı.

Fenerbahçe, Bursa deplasmanından eli boş döndü. Galatasaray ile aynı dertten muzdariptiler. Henüz uyum sağlayamamış, topu topu iki hafta birarada antrenman yapmış kadrodan daha fazlasını beklemek de iyimserlik olurdu bana göre. Takımın en skorer oyuncusunun Efes Pilsen'den yeni kiralanan Erkan Veyseloğlu olması dikkat çekiciydi. Anlaşmaya varılan Yeni Zelandalı oyun kurucu Dickel'in katılması sarı-lacivertlilere güç katacak.

Kaotik bir başlangıcın ardından gözlerimizi Avrupa arenasına çevirdik. Temsilcilerimizin tümüne başarılar diliyorum.

Nostaljiyle söze başlamışken, basketbolun coşkuyla yaşandığı dönem geliverdi gözlerimin önüne. Bir an "Nostalji mi oldu acaba?" diye sormaktan kendimi alamadım. Hayır, hayır. Elbette olmadı. Geçici bir dönem bu. İçimizdeki basketbol sevgisi her zaman canlı, değil mi?

Lüfti Kırdar Kongre Merkezi'nin "Spor ve Sergi Sarayı" olduğu günlere doğru bir yolculuk yaptım, nostalji rüzgarına kendimi bırakarak. İstanbul'da basketbolun mâbediydi Spor ve Sergi Sarayı. Gençlik kulüpleriyle müessese takımları arasında uçurumun oluşmadığı zamanlarda, tatlı rekabetlerin ve mücadelenin yaşandığı, ticarileşmenin sporculuk ruhunun önüne geçmediği spor anlayışının bir kalesiydi adeta.

Nice yıldız oyuncular, değerli antrenörler geçti o parkelerden. Yenilmez armadalar İTÜ ve Eczacıbaşı, Beşiktaş, Galatasaray, Fenerbahçe, Karşıyaka, Çukurova, Efes Pilsen, Tofaş; Necati'ler, Zeki Tosun'lar, Melih'ler, Efe'ler, Erman'lar, Emir'ler, Kara Mehmet'ler, Aytek'ler, Aliço'lar, İhsan'lar, Burak'lar, Cihangir'ler, Birtan'lar, Suat'lar ve daha niceleri. Rahmetli Aydan Siyavuş'u unutmak mümkün mü?

5000 kişilik tribünlerin tıklım tıklım dolu olduğu, ardarda maçların oynandığı, üç büyüklerin taraftarlarının tezarühatlarına "Bombalasi bombalasi bom bom bom, Teknik Teknik zıp zıp zıp"ın eklendiği, heyecanın buram buram yaşandığı bir ortam.

Zaman su gibi akıp geçiyor gerçekten de... Spor ve Sergi Sarayı tarihin yapraklarındaki yerini aldı, yukarıda saydığım müessese kulüplerinden bazıları da. Oyuncular emekliye ayrıldı, yeni jenerasyonlar geldi. Bu yeni jenerasyonlar, dünyada yaşanan teknolojik gelişme-globalleşme olgusunu da taşıdı beraberinde basketbol sahalarına belki de. Amatör ruh, heyecan, mücadele, spor aşkı, yerlerini ticari başarıya giden bir basamak olarak addedilen sportif başarı amacına, profesyonelleşmeye hızlı bir geçişe ve acımasız bir rekabetçiliğe bıraktı.

Basketbol bugün İstanbul'da çok güzel bir gelişmenin eseri olarak birçok farklı salonda oynanıyor ancak ne yazık ki tribünlerde coşku yok.

Takımların kadrolarında birbirinden değerli ve yetenekli oyuncular, üst düzey yabancılar var ancak amatörce mücadele ruhu, rekabet eksik. Farklı hedefler ve beklentiler var.

Böyle olunca da geçmişe özlem duyuyor ister istemez insan. Nostalji rüzgarlarına kolayca kapılıveriyor. Yaşanan coşkuları, hüzünleri, sevinçleri, üzüntüleri hatırlıyor, duygulanıyor biraz da.

21. yüzyılda bir adım daha ilerlemeye artık sayılı saatler kalmış durumda. 2001'i acı-tatlı tüm yaşananlarıyla geride bırakıp yeni umutlar ve beklentilerle 2002'ye merhaba diyeceğiz.

Geride bırakmakta olduğumuz 2001 yılını Türk basketbolu açısından değerlendirecek olursak, akıllara gelecek ilk olay, Erkek Milli Takımımızın Avrupa ikinciliğidir, hiç kuşkusuz. Evsahipliği yaptığımız Avrupa Basketbol Şampiyonası'nda, "tüm zamanların en iyi kadrosu" olarak nitelendirilen takımımızla bu tarihi başarıya imza attık. Böylelikle, Balkan Şampiyonluğu ve Avrupa Şampiyonası'nda çeyrek finalden öteye gidememenin yarattığı psikolojik engeli de aştık ki, önemli aşamalardan biri de buydu kanımca. Türk basketbolunun da bireysel yetenekler, yıldızlar ortaya çıkarabileceğini cümle alem gördü. "12 Dev Adam" bir fenomen oldu. NBA'deki temsilcimiz Hidayet Türkoğlu'nun yanı sıra İbrahim Kutluay, Mirsad Türkcan, Hüseyin Beşok ve Mehmet Okur, Avrupa'nın üst düzey oyuncuları olarak gösteriliyorlar artık. Mehmet Okur'un Detroit Pistons tarafından draft edilmesi bir yana, diğer üç isim basketbolumuzu Avrupa'da temsil ediyorlar.

Sadece onlar mı Avrupa'ya açılanlar? Madem sırası geldi, bir satırbaşı da lejyonerlerimiz için açalım. 2001 yılı, Türk basketbolcuları için Avrupa'ya yayılmanın başlangıç dönemi sayılabilir. Yukarıda belirttiğim isimler dışında Burak Sezgin, Emre Ekim, Şemsettin Baş, Alpay Öztaş, Ufuk Sarıca; bayanlarda Gülşah Akkaya, Nevriye Yılmaz ve de antrenör olarak Ergin Ataman... Sezgin, Baş ve Sarıca geri dönmüş olsalar da, bunun nedeninin yetersizlikleri değil, gittikleri takımlarda yaşadıkları birtakım yasal sorunlar ve uyum zorlukları olduğu herkes tarafından biliniyor.

NBA'de Hedo, Sacramento taraftarının gönlünde taht kurmaya devam ediyor. Bu sene daha fazla sorumluluk alan ve daha bilinçli bir görüntü çizmeye başladı. Cesareti, kendine güveni ve tartışılmaz yeteneğiyle kısa zamanda mükemmeli yakalama yolunda emin adımlarla ilerliyor.

Kulüplerimiz ve Avrupa

2001 yılında takımlarımızın Avrupa Kupalarındaki performasının beklenilen düzeyde olduğunu söylemek mümkün değil, ne yazık ki. Korac Kupası'nı aldıktan sonra Euroleague'de zirveyi hedefleyen ve iki defa üçüncülükte kalan Efes Pilsen, bu sezon tam bir hayal kırıklığı yaratıyor. Son anlarda kaybedilen maçlara saç baş yolmamak elde değil. Tüm beklentimiz Efes Pilsen'in süratle toparlanması. Ülker'e nazarımız değmesin. Bud Eley, Muratcan Güler, Mustafa Abi ve Asım Pars'ın transferleriyle sağlanan kadro derinliğinin yanı sıra Harun Erdenay'ın liderliğini Quadre Lollis'in savaşçılığıyla kaynaştırma işini çok iyi başarmış durumdalar. Darüşşafaka bir başka hayal kırıklığı... Euroleague ilk ön eleme turunda elendikten sonra Saporta Kupası'nda yenilgiler art arda geldi. Alınan son galibiyet bir umut ışığı yaktı yine de. Türk Telekom emin adımlarla ilerliyor, bu sene daha istikrarlı bir görüntü çiziyorlar. Korac Kupası'nda Beşiktaş ve Büyük Kolej'den başarı beklemek gerçekten iyiymserlik olur.

Yabancısız, genç oyuncuların ağırlıkta olduğu kadrolarla mücadele eden bu takımlarımızın ortaya koydukları özverili mücadele takdire şayan... Ellerinden geleni yapıyorlar.

Türkiye Birinci Ligi

2001'de ligimiz derseniz, ekonomik kriz basketbolumuzu da vurdu cümlesini ilk olarak vurgulamak yanlış olmayacaktır sanırım. 12 takımlı, küme düşmenin olmadığı, heyecandan yoksun, önceki sezonları mumla aratan bir lig izliyoruz. Umarım, uygulanan canlandırma çalışmaları kısa sürede sonuç verir ve rekabetçi ortama yeniden kavuşuruz.

2002 yılının basketbolumuz için güzellikler getirmesini diliyor, batug.com'un siz değerli okuyucularının yeni yıllarını kutluyorum.

(9 Aralık 2001, Pazar)

"... ve diğerleri. ..."

Bir belirsizlik çağrıştırır hepimizde, değil mi? Özellikle de ilk duyduğumuz ya da okuduğumuz zaman. Neden böyle bir ayrımın yapıldığını merak ederiz. İlk bakışta ayrım yapılmasını garipseyedursak da, sonrasında olası nedenleri üzerinde düşündükçe olayı kavrarız iyiden iyiye.

Basketbolda "onlar ve diğerleri" kavramının karşımıza çıkmasına verilebilecek ilk örnek olarak benim aklıma NBA'den Chicago Bulls'un efsane kadrosu geliyor. Boğalar, Phil Jackson yönetiminde ardarda şampiyonluklara adeta ambargo koyarken, takımın kadrosu için yapılan betimleme son derece basitti: "Majesteleri Michael Jordan ve diğerleri."

Gerçekten de kadroya bakıldığında Michael Jordan'ın yanında tüm takım arkadaşlarının sönük kaldığı açıkça görülebiliyordu. Zamanla, kalıplaşma ve bir paradigma olma yolunda giden bu yaklaşımı kırmayı başaran oyuncu Scottie Pippen oldu. Maçlarda inisiyatif almaktan ve kişiliğini oyuna yansıtmaktan kaçınmayan siyahi forvet, Michael Jordan ismi altında ezilmeyeceğini açıkça ortaya koyuyordu. Takım artık "Jordan, Pippen ve diğerleri" olarak anılmaya başlamıştı.

Diğerlerinden sıyrılıp bu ikilinin yanına katılabilecek üçüncü isim konusundaki en büyük aday Toni Kukoc oldu. Fiziği ve tekniğiyle gelecek vâdeden genç Hırvat yıldız, yıllar ilerleyip NBA'e yerleştikçe, bu kalıcılık özelliğini gösteremedi ne yazık ki... O, "diğerleri" ile birlikte anılacaktı.

Gerçekten de, Chicago Bulls'un efsane kadrosu denildiğinde bugün aklımıza ilk gelen isimler; Michael Jordan, Scottie Pippen ve de NBA'in sıradışı koçu Phil Jackson oluyor. Diğerlerinden hafızalarda kalanlar ise oldukça az. Kimisi için -ben de dahil olmak üzere- öldürücü üçlük silahı Steve Kerr (ilk 3 peat'te), kimisi için de gerçek cengâver Horace Grant (ikinci 3 peat'te.) Sonrasını pek anımsayan yok.

Bizim versiyonlar

Basketbolumuzdaki "onlar ve diğerleri" ne değinelim biraz da, arzu ederseniz. Oyuncu fenomenleri hafızalarda mı, yoksa yazının başlığını oluşturan olgu daha çok takımlar için mi geçerli, irdelemeye çalışalım.

Oyuncular düşünüldüğünde benim aklıma gelen ilk isim, Jak Habib. Basketbol tarihimizde yaptığımız ilk milli maçta, Yunanistan'ı 49-12 mağlup eden kadronun hep "Jak Habib ve arkadaşları" şeklinde anıldığına tanık oldum bugüne değin. 1960'larda Galatasaray için "Yalçın Granit ve arkadaşları" tanımlaması da yanlış olmayabilir belki de.

Sonrasına bakıldığında ise 1970'lerden günümüze değin Türk basketbolunda takım olma, takım halinde başarıya ulaşma olgusunun yerleşikliğini görüyoruz. Bir ya da birkaç oyuncunun sırtlayıp götürdüğü takımlardan ziyade, tüm oyuncuların sorumluluğu paylaşabildiği, herkesin elini taşın altına koyduğu takımlar var artık, basketbolumuzda. Belki buna bir istisna olarak, Naumoski'nin oyun kuruculuğunu yaptığı Efes Pilsen kadrosu gösterilebilir. Ancak özellikle Naumoski ön plana çıktığında spor kamuoyunda şiddetle yapılan "Petar Pilsen" yakıştırmalı eleştirileri de unutmamak gerekir. Demek ki somut bir gerçekle karşı karşıyayız. Takımların bir bütün olarak, tüm oyuncuların katkısıyla sağladığı başarı, oyuncuların bireyselliğinden daima önde tutuluyor artık.

Takım anlayışının öncüsü Efes

Takımlara bakıldığında ise ilk sıçramayı gerçekleştirenin elbette ki Efes Pilsen olduğu söylenebilir. Önce, Avrupa Kulüpler Kupası'ndaki final ve sonrasında kazanılan Korac Kupası, Efes Pilsen'i diğer takımlardan ayrı bir konuma yerleştiren belirgin unsurlardı. Efes Pilsen, bir Avrupa takımıydı artık, Türkiye'de bir ilki başarmıştı, bir öncü olmuştu. Toplumun beklentileri de, Avrupa'daki başarıların devamı ve sürekliliği yönündeydi.

"Efes Pilsen ve diğerleri" gerçeği Türk basketbolunda yer edinmişti. Bu arada, "diğerleri" de bu olguyla birlikte bir arayış içine girmişler, yükselen çıtayı geçmek için daha fazla çaba sarfetmek gerektiğinin bilincine varmışlardı. En somut adımlar Ülker' de görüldü. Ülker, profesyonel yapılanması, gözettiği hedefler ve altyapı yatırımlarıyla âdetâ Efes Pilsen'den aşağı kalmayacağının mesajını veriyordu. Gerçekten de Efes Pilsen ile birlikte Türk basketbolunun Avrupa arenasındaki önde gelen temsilcileri konumunu elde etmeyi başardılar.

Bu ikiliye katılmayı başaran bir diğer takım da Fenerbahçe oldu. Yıldız isimlerden oluşan kadrosuyla Avrupa Ligi'ne katılan Fenerbahçe, özellikle deplasmanlarda büyük hayal kırıklığı yaratıp beklenen başarıyı gösteremese de, kulüp takımları için bir öncü olmuştu. Ne yazık ki Fenerbahçe, geldiği bu aşamada kalıcılığı sağlayamadı. Belki de futbolun her zaman ön planda tutulduğu spor kulüplerinin kaderi bu, kimbilir... Müessese takımı-kulüp takımı ayrımı yine gündeme geliyor ister istemez.

Ekonomik kriz ve diğerleri

Ligimizin halihazırdaki durumuna baktığımızda karşılaştığımız gerçek son derece açık: Efes Pilsen, Ülker ve diğerleri. İki takım en üstte, farklı hedefler gözetiyorlar, farklı beklentlere sahipler. Diğerleri mi? Öncelikle varlıklarını idâme ettirmeye, sonraki bir hedef olarak da, tepedeki bu ikiliyi yakalamaya uğraş veriyorlar. Ekonomik kriz ortamının aşılamadığı koşullarda ne yazık ki durum bu şekilde.

Ekonomik kriz patlak verdikten sonra özellikle spor kulüplerinin basketbola yaklaşımları hepinizin mâlumu: Üç büyüklerde tipik "kale kültürü" uygulamaları, küçülmeler ve bu küçülmeler için mazeret ileri sürmeler; kapanan müessese kulüpleri ve 12 takımlı lig. Daha fazla söze hacet yok sanırım.

Ekonomik kriz mutlaka aşılacak, krizin spor üzerindeki etkileri de ortadan kalkacak. Kulüpler de yeni hedefler göztebilecekler, vizyonlarını yenileyecekler buna bağlı olarak. Bunun uzun zaman geçmeden gerçekleşmesi en büyük dileğimiz. Burada, "diğerleri"nden ayrı konumda bulunanlara da önemli görevler düşüyor. Kendilerini "biz zaten ayrı bir konumdayız" diye soyutlamamalı, bilâkis aşağıdan geleceklerin onların seviyesine erişmesi için yardımcı olmalılar. Elbette toplumumuzdaki klâsik yaklaşım ve tavır gibi önde koşanın geriden gelen tarafından çelmelenmesine müsâde edilmemeli, tepedeki alttakini yukarıya çekmek için elini uzattığında aşağıya çekilmemek için güçlü olmalı, aşağıdakileri o yukarıya taşımalı. Üsttekiler bu geçiş basamağını sağlamlaştırırsa, alttakilerin tek gayesinin "basamaktan yukarı çıkmak" olacağına inanıyorum.

"Diğerleri"ne gelince, "Üsttekiler bizim rakibimiz değil, onlar bizi çoktan aştı" gibi bir düşünceye sahiplerse, bunu süratle terk edip "Onları nasıl yakalayabiliriz?" sorusuna cevap aramalılar ve buldukları yanıtları somut adımlara dönüştürmeliler. Yanıt bulmakta zorlanıyorlarsa, geçmişe doğru bir yolculuk yapıp İTÜ ve Eczacıbaşı'nın şampiyonluk serilerini, Beşiktaş ve Karşıyaka'nın elde ettikleri şampiyonlukların arkasında yatan gerçekleri enine boyuna incelemeliler.

Sonuçta, sporun toplumsal boyutu her zaman varolmaya devam edecek ve katkı bekleyen bir unsur olacak. "Şimdilik bizlere düşen ne?" diye sorarsanız; sabırla beklemek ve doğruların yanında olmaya devam etmek, kanımca.

(20 Kasım 2001, Salı)

Merhaba. Uzunca sayılabilecek bir süredir ayrı kaldık sizlerle. Executive MBA öğrenimine başlarken, bu kadar yoğun olabileceğini düşünmemiştim doğrusu. Bundan sonra arayı bu kadar açmamayı umuyorum.

Gelelim, sizlerden ayrı kalmışken ligimizde neler olup bittiğine. Genel bir bakışla...

Takım sayısı 12'ye indikten sonra, küme düşmenin de kaldırılmasıyla birlikte bu sezon ligimizin heyecandan yoksun ve geçmiş yıllara nazaran oldukça sönük geçeceği tahmin ediliyordu. Tahminlerde yanılma payının yüksek olduğu da söylenemez. Kabul edilmesi gereken gerçek o ki, renksiz, rekabetin düşük düzeyde olduğu, heyecandan uzak bir lig izleyeceğiz bu sezon.

Yine Efes ve Ülker... Fakat bu kez yalnızlar

Efes Pilsen ve Ülker her zaman olduğu gibi yine iddialı. İki takım arasındaki derbinin galibi de Efses Pilsen oldu bu arada. Kaybettiği yıldızlarının yerini Brown, Stombergas ve Kambala gibi kaliteli yabancılar ve şimdiye kadar yeterince şans bulamamış Mehmet Okur, Arda ve Kaya gibi yeteneklerle doldurmaya çalışıyor lacivert-beyazlılar. Ligimizin nâmağlup tek takımı olma özelliğini halen koruyorlar.

Ülker, flaş transferlerle girdiği sezonda öncelikle Avrupa'da artık fobi haline gelen şanssızlığını yenmek, deyim yerindeyse şeytanın bacağını kırmak ve lig şampiyonluğu korumak arzusunda. Ligde tek mağlubiyetlerini Efes Pilsen'e karşı aldılar. Her ne kadar kadro derinliğini sağlasalar da, takım içi uyumun henüz istenilen düzeyde olmadığı kolaylıkla farkediliyor.

Üç büyükler: Hangisi daha kötü?

Üç büyüklerde izlenen zorunlu küçülme politikası, onları daha iddiasız konumlara sürükledi. Beşiktaş, genç oyunculardan oluşan yabancısız kadrosuyla ligi, şimdiye kadar oynadığı maçlarda görüldüğü üzere, inişli-çıkışlı bir grafikle tamamlayacak gibi görünüyor. Son dakikalarda, hatta son saniyelerde kaybedilen maçlar, takımın tecrübe eksikliğinin en önemli göstergesi.

Fenerbahçe, daha mütevazi ve aynı zamanda deneyimli bir kadroyla mücadele ediyor. ABD'li Whisby'nin sakatlığı sırasında görev yapamadığı maçlarda alınan yenilgileri onun sakatlığına bağlamaları mazeret olarak kabul edilmemeli. Onlarda da takım içi uyum istenilen düzeyde değil. Erdal Bibo, M. Kemal Bitim gibi oyuncuların çok yönlü özelliklerini ortaya koymaları, skor yükünün sadece Mrsic'in sırtına binmemesi, Badzim'in Whisby'e biraz olsun ayak uydurması bekleniyor.

Galatasaray, belirsizlik ortamında, Orhun Ene'siz başladığı sezonda ABD'lilerin gelişinden sonra toparlanmaya çalışıyor. Altyapıdan yetişen iki oyuncu Ersin Görkem ve Önder Külçebaş'ın şimdiye kadar ortaya koydukları performansın umut verici olduğu söylenebilir. Özellikle Ersin Görkem, bu sezon sıtındaki yükün arttığının bilincine varmış gözüküyor. Ülker'den kiralanan Boşnak Tarık Valjevac'ın gerçek oyunu da beklenmeye devam ediyor. Sarı-kırmızılılar, ligin dibinin gerçek yerleri olmadığının farkına çabuk varırlar umarım.

İzmir, Ankara, Bursa temsilcileri

İzmir'in tek temsilcisi Pınar Karşıyaka, bünyesinden yetiştirdiği oyuncuların yanına, yine bünyesinden yetişmiş tecrübeli oyuncu Nihat Mala'yı, ayrıca, Ufuk Kaçar ve Ufuk Yanar'ı, yabancı olarak da Litvanyalı Patiejunas ile iki ABD'liyi ilave ederek oluşturduğu kadroyla mücadele ediyor. Yeşil-kırmızılılar da istikrarsız bir görüntü çizdiler. Patiejunas'ın takıma yeterince liderlik yapamadığı, Stelmahers'in yerini dolduramadğı eleştirileri sık sık yapılıyor. Patiejunas-Stelmahers kıyaslaması sezon boyunca sürecek galiba.

Ankara temsilcilerinden Türk Telekom, her zamanki mücadeleci çizgisini sahalara yansıtıyor. Skor yükü yine Radosevic'in sırtında. Büyük Kolej de Beşiktaş gibi kadrosunda yabancı oyuncuya yer vermiyor bu sezon. Arda Urcu, Gazi, Tunç gibi tecrübeli oyuncuların katkısını gençlerin dinamizmiyle birleştirerek başarılı olmayı hedefliyorlar. Avrupa Kupaları'nda Celik Zenica karşısında deplasman galibiyeti alarak ilk turu atlamış olmaları da son derece olumlu. TED Kolejliler de Mydonose FM'in sponsorluğu bırakmasından sonra daha mütevazi bir kadroya döndü. Öncelikli hedefleri playoff'a kalmak olacak.

Bursa'nın tek temsilcisi Oyak Renault, BJK'nin iki eski ABD'li oyuncusu James Blackwell ve Kevin Thompson ile birlikte Bora Sancar, Güray Kanan, Gökhan Güney gibi tecrübeli isimlerin yer aldığı kadrosuyla mücadele ediyor. "İstikrarsızlık sözünü diline iyiden iyiye pelesenk ettin" diyeceksiniz, haklısınız ama Oyak Renault da istikrarsızlık göstergesi olan bir başka ekip.

İTÜ ve Darüşşafaka

Unuttum sanmayın İTÜ ve Daçka'yı da. Orhun Ene, Levent Topsakal gibi oyun kurucu mevkiinin basketbolumuzdaki iki değerinin yanı sıra Altar Tunçkol gibi tecrübeli bir kısanın; Atıl Taşpınar ve Şafak Telli gibi mücadeleci uzunların bulunduğu, ABD'li Kurtz'un tek yabancı olarak yer aldığı kadrosuyla mücadele ediyor, "Teknik". Özellikle iç saha maçlarında seyircisinin de muhteşem desteğini arkasına alan İTÜ çok can yakacağa benziyor. Dış sahada aldıkları Fenerbahçe galibiyeti, deplasmanda da kazanma güçlerini ortaya koyuyor. 1970'lerin "Bombalasi bombalasi bom bom bom, Teknik Teknik zıp zıp zıp" tezahüratını yeniden canlandıracak silkinmeyi biraz olsun görmek sevindirici.

Darüşşafaka, yine bildiğimiz anlayışı ve çizgisini koruyor. Yani altyapıdan yetişen genç yetenekleri yapıya uygun yabancılarla takviye ederek oluşturdukları kadroyla mücadele ediyorlar. Yabancılardan Alex Jensen geçen sezondan tanıdığımız, beklenen verimin alınamadığı bir isim. Vincent Jones, takımın en skorer ismi görünümünde. Leonid Yaylo'nun bir türlü çözülemeyen pivot sorunu için aranan kan olup olmadığını zaman gösterecek. Kahyaoğlu kardeşler, oyun kurucu mevkiinde genç yetenek Hakan Köseoğlu ve Deniz Gökay da takıma her zaman katkı sağlayabilecek oyuncular. Efes Pilsen'in altyapısından yetişme Mehmet Mumcuoğulları ile genç Vedat Koruk'un katkı yapmaları da Yaylo'nun uzun adam olarak yükünü hafifletecektir.

Tatsız tuzsuz başlayan ligimizin ilk beş hafta sonundaki sıralaması, sezon sonuna dönük tahminleri doğrulayan ipuçları verse de, lig mücadelesine biraz olsun canlılık geleceği yönündeki beklentilerimizi yitirmememiz ve umutsuzluğa kapılmamamız gerekiyor.

Sevgilerimle.

(1 Ekim 2001, Pazartesi)

Merhaba. İş yoğunluğu sebebiyle bir süredir ayrı kaldım sizlerden. Bu arada da evsahipliği yaptığımız Avrupa Basketbol Şampiyonası'nın üzerinden üç haftadan fazla bir süre geçti bile. Oyuncular kulüplerinin yolunu tuttular, yeni sezon öncesi hazırlıklarını sürdürüyorlar. Avrupa Ligi ön eleme maçları da oynanmaya devam ediyor.

Milli Takımımız açısından tarihi bir başarıyla sonuçlanan şampiyona beraberinde neleri getirdi ve şampiyonanın ardından yaşanabilecek olanlar nelerdir, bunları kısaca irdeleyelim dilerseniz.

Şampiyona öncesi favori gösterilen iki takım finali oynadı: Daimi favorilerden Yugoslavya ve evsahibi Türkiye... Beklenen karşılaşma gerçekleşti finalde.

Hayal kırıklığı yaratanlar

Final öncesine bakıldığında, şampiyona gerçekten de büyük sürprizlere gebe oldu. Favorilerden İtalya ve Litvanya, çeyrek final öncesi baraj maçlarında elendiler. Özellikle Litvanya'nın turnuvanın sürpriz ekibi Letonya karşısında aldığı farklı yenilgi, zihinlerde "bir efsanenin sonu mu geliyor?" sorusunu bıraktı.

Grup maçlarına Yunanistan yenilgisiyle başlayan ve sonra toparlanan İtalya, baraj maçında karşısında ummadığı bir Hırvatistan buldu ve Hırvatların organize oyununa ayak uyduramayınca, sahadan mağlup ayrılarak bir diğer sürprizi gerçekleştirip turnuvaya veda etti.

Sydney Olimpiyatlarının finalisti Fransa da bekleneni veremedi. İki ABD'li, NBA'de forma giyecek gard Tony Parker ve Crawford Palmer'ın yanı sıra Bulgar asıllı Vassil (Vasco) Evtimov takviyeli kadrolarıyla ve Sciarra, Risacher ve Bilba gibi tecrübeli isimlerin de yapacakları katkıyla ilk dört sırada yer bulması sürpriz sayılmayacak Fransa, altıncılıkla yetinmek durumunda kaldı.

Üçüncü ve dördüncü: İspanya ile Nowitzki (yani Almanya!)

NBA'e en üst sıradan draft edilen ilk Avrupalı olan Pau Gasol, bir diğer NBA yolcusu Raul Lopez, genç ve yetenekli skorer gard Juan Carlos Navarro gibi oyuncuların yer aldığı İspanya, yarı finalde Yugoslavya'ya çekişmeli geçen bir maçın ardından mağlup olsa da üçüncülük maçında Almanya'yı mağlup etmeyi bildi. Boğalar, şampiyonayı bronz madalyayla tamamlama başarısını gösterdiler.

Turnuvadaki Birleşmiş Milletler temsilcisi Almanya'ya gelince; herhalde hepinizin kuşkusuz katıldığı husus, Dirk Nowitzki'nin itici gücü olacaktır. Almanya'yı adeta yarı finale kadar sırtında taşıyan, Milli Takımımıza karşı kaybettikleri yarı finalde ve sonrasında İspanya ile yaptıkları üçüncülük karşılaşmasında da mücadeleyi son ana kadar sürdüren Nowitzki'ye eşlik edenler, Okulaja ve biraz da Femerling oldu. Takım oyunu kavramından tamamen uzak olan Panzerlerin, "sırtlarını Nowitzki'ye dayayarak Dünya Şampiyonası'nda ne yapabilecekleri" sorusu zihinleri meşgul etmeye devam edecek gibi görünüyor.

12 Dev Adamın finaldeki rakibi Yugoslavya, Avrupa'nın en güçlü takımı hüviyetini sürdürdüğünü herkese ispatladı. Antalya'daki eleme grubu maçlarının tümünü zorlanmadan kazandıktan sonra, çeyrek finalde şampiyonanın flaş ekibi Letonya'yı açık farkla mağlup ettiler. Yarı finalde İspanya'yı, finalde de İspanyol hakemin katkısının tartışılamayacağı maçta Milli Takımımızı yenip şampiyonluğa ulaştılar.

Kendini gösterebilen gençler

Yugoslavya'nın sürpriz sayılmayacak şampiyonluğuyla noktalanan şampiyona, ünlü yıldızların yokluğunda genç yeteneklerin kendini göstermesine sahne oldu. Milli Takımımızda Hidayet ve Mehmet Okur, İspanya'da Pau Gasol ve Navarro, Rusya'da Kirilenko, Letonya'da Kambala sivrilen genç oyuncular oldular.

Burada, oyun kurucu mevkii için bir parantez açmayı arzuluyorum. Avrupa genelinde, ABD'li oyuncular dışında bu mevkide sıkıntı çekildiği bu şampiyonada da görüldü. Milli Takımımız, tecrübeli kaptan Orhun Ene'nin sakatlığı ve Kerem Tunçeri'nin formsuzluğu nedeniyle zor anlar yaşadı. Birkaç istisna dışında diğer takımlarda da durum çok farklı değildi.

İstisnalar mı? En başta, iki isim geliyor akla. İtalya'dan Pecile ve İsrail'den Tapiro. Bunlara grup maçları sonrasında yükselen performansıyla Fransa'dan Tony Parker da eklenebilir. Eski tanıdıklardan Minglinieks ve Mulaomerovic de iyi performans sergilediler. Fransız Sciarra da Parker ile paylaştığı mevkide göz doldurdu. Yine de görülüyor ki Marciulionis, müteveffa Drazen Petrovic, Djordjevic ve Gallis ayarında oyuncular yetişmiyor ne yazık ki... Avrupa genelinde oyun kurucu sorunu için somut çözüm arayışlarına girilmesi ve ABD'lilere bel bağlanmaması şart gözüküyor.

Takım bazında değerlendirirsek...

Şampiyonanın ortaya koyduğu önemli bir gerçek de takımlar arasındaki güç dengelerinin çok büyük farklar göstermediğiydi. Yugoslavya'yı bir istisna olarak değerlendirirsek, ilk sekize giren diğer takımlar arasında bir eşdeğerlik söz konusu olduğu söylenebilir. Bunlara, İtalya, Litvanya ve İsrail'i de eklemek mümkün. Anılan bu takımlar arasındaki maçlarda her türlü sonuca rastlamak sürpriz sayılmamalı bundan böyle.

NBA'e oyuncu göndermenin kanıksandığı Avrupa basketbolu, genç ve yetenekli yüzlere ihtiyaç duymaya devam ediyor. Minglinieks, Bilba, Reyes gibi yıllanmış isimler zaman zaman keyif verse de dinamizmin sağlanmasında itici gücü başarıya aç ve hırslı genç oyuncular oluşturacak.

Şampiyonada, takım olmayı başarmanın en güzel örnekleri Yugoslavya ve Letonya idi. Yugoslavya, yıldızları aynı potada ergitme ve kuvvetli bir takım oyunu kurgusu sergilemeyi başarırken, Letonya da tecrübeli ve genç oyuncuların bir sentezi olan kadrosunun uyumu ve dengeli oyunlarıyla hak ettiği dereceyi aldı.

Milli takımımızın yeni hedefi gelecek yıl Indianapolis'te düzenlenecek Dünya Şampiyonası'nda Avrupa ikinciliğinin evsahibi olunan bir şampiyonada tesadüfen elde edilmemiş olduğunu tüm dünyaya göstermek olacak. Avrupa kıt'asının diğer temsilcilerine de, olimpiyatlarda bir Avrupa takımının NBA yıldızlarının oluşturduğu ABD'ye karşı başabaş bir final mücadelesi yapmasının ve Avrupalı oyuncuların NBA'e gitgide artan sayıda geçmelerinin rastlantılara dayanmadığını ispatlamak düşüyor.

"Bekleyelim ve görelim" derken, gözlerimizi de ligimize ve Avrupa Kupalarına çeviriyoruz artık.

egollu@hotmail.com

Tam tamına sekiz gün oluyor, tarihi bir başarıya imza atan milli takımımızın Avrupa Şampiyonası'nda gümüş madalya almasından bu yana. Evet, her ne kadar tam anlamıyla beklenen mutlu son olmasa da, tatmin edici bir dereceyle noktaladık şampiyonayı.
Şampiyona öncesinde hedef beşincilikti, dördüncülüktü, yarı finaldi, finaldi, şampiyonluktu derken, bir de baktık ki 12 Dev Adam bizi gerçekten de özlediğimiz yere taşımış.

Eleme grubu maçlarında hayal kırıklığı ve endişe

Otoritelerin "iyi" olarak değerlendirdiği bir grupta başladık şampiyonaya. Aslında çok da iyi denemezdi kanımca çünkü İspanya ve Slovenya'ya karşı şanşımız bir türlü tutmuyordu. Letonya ise zayıf bir ekip olarak nitelendiriliyordu ama ne de olsa Sovyet ekolünün bir temsilcisiydi. Biz ise her şeyden önce evsahibi ve favoriydik.
İlk maçta umduğumuzdan daha dirençli çıktı Letonya. Oldukça zorlansak da son dakikada maçı kazanmayı bildik. Tehlike çanları çok şiddetli olmasa da çalmış, şampiyonluk adayı gibi oynamadığımız açıkça görülmüştü.
"Slovenya maçı daha iyi olur, ne de olsa ilk maçın stresi başkadır, oyuncularımız bunu üzerlerinden atmış olacaklardır" diye bekledik. Maalesef büyük bir hayal kırıklığı yaşadık. Hızlı basketbol oynayan Slovenlere yine diş geçiremedik, maçın sonunda skor 14 sayı aleyhimizeydi. O anda "acaba?" diye sorduk kendi kendimize, ister istemez, "olabilir mi? Bu kadar hazırlıktan, çalışmadan sonra? Hem de evsahibi olduğumuz şampiyonada."
Dananın kuyruğu İspanya maçında kopacaktı. Ya yenecektik, ya yenecektik İspanyol boğalarını, başka çaremiz yoktu. Mükemmel sayılabilecek üç periyodun ardından yaşanan panik ve dokuz doğurduğumuz dakikalar elbette unutulmayacak. Sonunda, şeytanın bacağını kırdık, İspanyolları yenmeyi başardık. Artık, grup birincisiydik ve çeyrek finaldeki rakibimizi bekliyorduk.

Hırvatları Mirsat, hakemi Hidayet altetti

İtalya-Hırvatistan eşleşmesinde ibre İtalyanlara daha yakın duruyordu ama şampiyonaya iyi başlayamayan Hırvatlar sürprizi gerçekleştirdi ve İtalya'yı saf dışı bırakıverdi. Çeyrek finalde karşımıza aşina yüzler çıkıyordu.
Mulaomerovic'in liderliğindeki Hırvatlar, maçın ilk devresinde bize adeta kan kusturdu. Hücumda ve savunmada tel tel dökülen takımımız 16 sayı gerideydi devre bittiğinde. İkinci yarıda ise sahada Mirsad Türkcan rüzgarı esmeye başlamıştı. Takıma değen sihirli değnek, itici güçtü Mirsad. Savunma yapıyor, ribaunt alıyor, sayı atıyor, rakibi yıldırıyordu. Onun hırsına skorerlerin de devreye girmesi eklenince kendimize geldik. Beklenen mucize gerçekleşti, maçı uzatma sonunda kazandık. Mirsad'ın normal sürenin son saniyesinde aldığı ribaunt unutulmazdı. Sonrasında kendisine yapılan faul sonucunda iki atıştan birini kaçırması ise talihsizlikti. O anda yaşadığı heyecan ve gerilim herhalde tarif edilemez.
Bir engeli daha aşmış yarı finale ulaşmıştık. Rakip, turnuvanın Birleşmiş Milletleri görünümündeki Almanya'ydı. Dirk Nowitzki'nin liderliğinde ilerleyen Panzerler, turnuvanın sürpriz takımı olarak gösteriliyorlardı. Almanya maçı da çeyrek finalden farklı olmadı. Burada, yardımcı hakem İspanyol Eduardo Sancha'nın da hakkını yememek lazım. Bizi oyundan düşürmek için çok uğraştı ama başaramadı. Bu defa, Hidayet Türkoğlu çıktı sahneye. NBA'e boşuna gitmediğini gösterir gibiydi. Kritik bir üçlüğü alelacele attı derken kaçırdı, herşey bitti derken son saniyelerde üçlüğü soktu ve maçı uzatmaya götürdü. Uzatma dakikalarında sakat sakat, ayağını sürüyerek oynadı ve son saniyelerdeki turnikesiyle 12 Dev Adam'ı finale taşıdı.

İnancımızı İspanyol hakem kırdı

Coşkuluyduk. Şampiyonluğa inanmıştık. Kuşkular, şüpheler ortadan kalkmış; 12 Dev Adam, kendilerine güvenen halkımızı mahçup etmemişti. Hedefe ulaşmak için bir engel kalmıştı: Başlıbaşına bir dünya ekolü olan Yugoslavya.
Çekinmiyorduk Yugolardan. Biz de onlar kadar güçlüydük. Stojakovic, Bodiroga, Drobnjak onlardaysa; İbrahim, Hidayet, Mirsad, Mehmet de bizdeydi. Maça iyi başladık. Hüseyin Beşok, pota altında etkilydi hücumlarda.
Tam havamızı bulduk derken, sahneye, emellerine bir gün önce ulaşamamış olan İspanyol hakem çıktı. Bu sefer başhakemdi Sancha. Sahada kanun oydu. Bunu da gayet iyi kullandı. Hüseyin, peş peşe aldığı faullerle oyundan düştü, kenara çekildi. Takımımızın savunmadaki her pozisyonuna faul çalınmaya başlayınca direncimiz kırıldı, oyuncularımızın faul sayıları yükseldi. Devreyi 40-38 önde bitirdikten sonra ikinci yarıda aleyhimize çalınan fauller ve bozulan oyunumuzla Yugoslavya istediği tempoyu rahatça yakaladı. Dört faule ulaşan İbrahim'in savunmada gardı düşünce de, karşısındaki Scepanovic maçın yıldızı oldu. Çalınmayan hücum fauller, aleyhimize çalınan hatalı yürüme kararları derken maç bitiverdi.
Bazıları emeline ulaşmıştı, kupa Yugoslavya'nındı.

Stankovic kürsüde kendini ele verdi

Burada, hakemi suçlamak ya da Yugoslav takımını küçümsemek niyetinde değilim. Sadece, bilinmesi gereken gerçekler var ki; hakem tarafsız davranmadı ve Yugoslavya, şampiyon olmak için hakemin yardımına ihtiyaç duyan bir takım değil.
Cotleba-Stankovic-hakemler üçlü ayağında dönen tezgahlardan bahsediledururken, ortadaki somut gerçek, Borislav Stankovic'in ödül töreni sırasında mutluluktan uçan, ağzı kulaklarına varmış haliydi. Daha fazla söze hacet yok sanırım!
12 Dev Adam'ı alınlarından öpelim. Bize bir ilki yaşattıkları için onlarla gururluyuz.
Bundan sonrası mı? Bu bir TV dizisi değildi, unutmayalım. 12 Dev Adam'ın önünde başta gelecek yıl Indianapolis'te düzenlenecek (son terör olaylarından sonra durum ne olur bilinmez gerçi) Dünya Şampiyonası olmak üzere yeni hedefler duruyor.
Kısacası, daha yapacak çok iş var!

egollu@hotmail.com

12 Dev Adam eleme grubundan birincilikle çıkmayı başardı. Letonya karşısında zorlandık, Slovenya karşısında dağıldık derken, birdenbire İspanya'ya karşı son kozumuzu oynayacak durumda bulduk kendimizi. Letonya, beklenmeyen bir sonuçla Slovenya'yı mağlup etmişti.
Slovenya maçı sonrasında hiçbir değerlendirme yapmadım. Elim klavyeye gitmedi doğrusunu isterseniz. Değerli yazar arkadaşlarıma da ifade ettim bunu. Kızgındım bayağı. Kime derseniz, bilemiyordum, günah keçisi arayışında değildim. Öfkeliydim, "bu inanç bu kadar kolay sarsılmamalı" diyordum. Her şey bitmemişti oysa ama rakip İspanya şampiyonaya oldukça iyi başlamış ve zorlanmadan farklı galibiyetler almıştı.

Slovenya maçında da, bir gün evvelki Letonya maçındaki hataların tekrarlanması, takımdaki uyumsuzluk, savunmadaki sıkıntılar had safhada başgöstermiş ve sonucunda farklı mağlubiyet gelmişti. Skorerlerin sayı üretememesi, gardların oyun kuramaması, savunmada üç saniye koridorunun rakibe cirit meydanı gibi bırakılması ve hücumda hepimize saç baş yoldurtan pozisyonlar, kaçan faullerle birlikte kabullenmek durumunda kalmıştık mağlubiyeti.

İspanya'yı yıllardır yenemiyorduk. Şansımız tutmuyordu bir türlü. Bilmem hatırlar mısınız, Hüsnü Çakırgil, Tamer Oyguç, Ömer Saybir jenerasyonu döneminde Malaga'da bir maçta karşı karşıya gelmiştik İspanyollarla. Takımımız gerçekten çok iyi oynamış, maçı uzun süre önde götürmüştü. Son dakikalarda hakemin sertliğe göz yummasıyla, Orenga'nın ateşlediği İspanya öne geçmiş ve üstünlüğünü koruyarak sahadan 74-65 galip ayrılmıştı. Oysa, ortaya koyduğumuz oyuna bakıldığında, bu skoru hiç de hakettiğimiz söylenemezdi. O akşam, "ne zaman?" diye sormuştum kendi kendime, "ne zaman yenebileceğiz bu İspanya'yı?"

14 yıllık beklentiye son vermek ve şeytanın bacağını kırmak için gerekli fırsat, bizim için ölüm kalım maçıyla karşımıza çıktı. Her zamanki alışılagelmiş ilk beş değil, Mehmet Okur ve Orhun Ene'li bir beş vardı sahada. Oyuna hızlı girdi millilerimiz. Hüseyin Beşok'un pota altında sayıları, Mehmet Okur'un blokları, ribauntları ve üçlüğü, İbrahim'in sayıları bizi öne taşıdı. Savunmada ilk defa yardımlaşmayı başarıyorduk, sert ve dirençliydik. Burada Mehmet Okur faktörü yadsınamaz elbette.

İlk üç periyot, İbrahim'in hücumdaki muhteşem oyununa Mehmet ve Hüseyin'in eşlik etmesiyle Milli Takımımızın üstünlüğüyle geçildi. Üçüncü periyodun sonunda 70-55 ilerideydik. İbrahim Kutluay'ın hanesinde 35 sayı vardı. Ancak ne olduysa dördündü periyodun başına oldu. Sanki oyuncularımıza sihirli bir el değdi, tümünün basireti bağlandı. Sayı atamadık, rakibi izlemekten başka birşey yapamadık. 4.5 dakikalık sürede İspanya 18-1'lik bir seri yakaladı ve 73-71 öne geçti. Neyse ki paniği çabuk atlattık ve Mirsad'ın başı çektiği silkiniş hamlesiyle öne geçmeyi başardık. Büyük çekişme içinde geçen maçı 84-79 galip bitirerek, yıllardır hasretini çektiğimiz sonucu aldık İspanya'ya karşı.

Genel bir değerlendirme yaparsak; ilk üç periyotta savunmada dengeli, özellikle de pota altında dirençliydik. Rakibin en önemli şutörü Navarro'yu savunmakta ise zorlandık. Kritik faul atışlarını yine kaçırdık. Özellikle de Hüseyin ve Hidayet ile... Hücumda İbrahim, maruz kaldığı sert savunmaya rağmen attığı sayılarla takımımıza adeta hayat verdi. Mehmet ve Hüseyin de pota altından sayı ürettiler. Dördüncü periyotta, Türk basketbolunda klasikleşen sendromu tekrarladık. Gereksiz stres ve panik ile acele hücumlar kullanıp savunma yerleşimini yapamayarak rakibe büyük fırsat verdik. Son silkinme hamlesi bize galibiyeti getirdi.

Kanımca en önemli husus, farklı önde götürdüğümüz oyunda bu kadar basit bir şekilde geriye düşmemizdi. Stresten kurtulmamız şart. Oyuncularımız, sayıya dönük kahramanlık yapmak yerine görev bilinciyle oynadıklarında daha faydalı oluyorlar kuşkusuz. Savunmamızı daha da sertleştirmemiz gerekiyor, olay sadece Mehmet'in bloklarına kalmamalı. Kısaların da ribauntlara katkıda bulunmaları şart. Maalesef bunu göremedik takımımızda. Örneğin, rakip potaya 35 sayı bırakan İbrahim'in aldığı ribaunt sayısı sadece 1 idi. Hücumda, stres altında acele top kullanmaktan mutlaka kaçınmalı ve doğru adamı bulmalıyız. Doğru adamı bulmak başarı getiriyor, kişisel zorlamalar yapmak değil. Bu da oyun içerisinde açıkça görüldü.

Çeyrek finalde rakibimiz, sürpriz sayılabilecek bir sonuçla İtalya'yı saf dışı bırakan Hırvatistan. Her ne kadar bu şampiyonadaki ilk maçlarında olumlu bir görüntü vermeseler de, Hırvatların bir ekolün temsilcileri olduğu unutulmamalı. Almanya ve Yugoslavya'ya farklı yenildiler, turnuvanın en zayıf ekibi olarak gösterilen Estonya karşısında bile zorlandılar derken, İtalya karşısında bambaşka bir kimlikle sahadaydılar. Hırvatistan takımında Damir Mulaomerovic, Zan Tabak, Matej Mamic gibi aşina olduğumuz isimler var. Ne zaman ne yapacakları belli olmayan bu oyunculara karşı dikkatli olmamız gerekiyor.

12 Dev Adam'ın Hırvatistan karşısında da, İspanya karşısında ilk üç periyotta sergilenen oyunu tekrarlamasını diliyor, yarı finale çıkacağımıza inanıyorum.
İtalya ve Litvanya gibi iki favorinin saf dışı kaldığı turnuvada, gerçek favori olduğumuzu gösterelim artık.

Perde, NBA'e gidenlerle açıldı

Bu süreç nasıl başladı peki? Yani yurtdışına basketbolcu transferinde başı kim çekti?
Akıllara kolaylıkla geliyor değil mi, basketbolumuzun hırçın çocuğunun ismi: Mirsad Türkcan. Yugoslavya'dan ülkemize göçettikten sonra Efes Pilsen forması altında yıldızı parlayan bu oyuncu, cesaretiyle yer edinmişti hafızalarımızda en önce. Gözü karaydı, kendine güveniyordu, kritik anlarda umulmadık topları sayıya çevirebiliyordu. Bunların ardında yatan gerçek sonradan ortaya çıktı, kendine hedef olarak NBA'i seçmişti.
Başardı da Mirsad. NBA'e giren ilk Türk oyuncu oldu. Onun açtığı yolu Hidayet Türkoğlu ve Mehmet Okur takip ettiler. Çok değil, 10 yıl kadar önce bir Türk oyuncu için rüyadan öte gitmeyen NBA'in kapıları ardına kadar açılmıştı artık.

Avrupa sahnesindeki Türkler

Bir başka tabuyu yıkan da İbrahim Kutluay idi. Aramızdaki soğuk savaşın sporda da sürdüğü komşumuz Yunanistan'a, İstanbul'dan göç eden Rumların kurmuş olduğu AEK takımına transfer olarak adım atıyordu skorer yıldızımız. Avrupa'da en üst düzeydeki basketbolun oynandığı liglerden birinde, hatta en zorlusunda mücadele edecekti. Sadece ULEB'in Avrupa Ligi Euroleague maçları için transfer edilmişti, ancak sonrasında mahkemenin verdiği karala AB vatandaşı oyuncu statüsüne girdi ve bu durum AEK'nın lokomotifliğini yapmasının başlangıcı oldu.
Geçtiğimiz sezon Yunan basketboluna damgasını vurdu İbrahim Kutluay ve yeni sezonda daha iddialı bir takımın, Panathinaikos'un formasıyla izleyeceğiz onu.
NBA'den sonra döndüğü Efes Pilsen'den Fransa'ya Racing PSG'ye kiralık giden Mirsad Türkcan da sezonun bir diğer lejyoneriydi. Takımına çabuk uyum sağlayıp, faydalı olduğunu belirtmek yersiz olmaz kanımca.
Yeni sezon öncesi gelişmeleri ise, açılan yoldan başka oyuncuların da geldiğini gösteriyordu. Hatta buna bir antrenör de dahildi. Ergin Ataman, İtalya'da basketbolun Fatih Terim'i olarak karşılanıyor ve Montepaschi Siena'nın başına geçiyordu. Bir ilke daha imza atılmıştı Türk basketbolu için.
Son yıllarda yetiştirdiğimiz en başarılı pivot Hüseyin Beşok'un yeni takımıysa Suproleague şampiyonu Maccabi Tel-Aviv artık. İsrail basketbolunda da Türk izleri olacak bundan sonra.

Dışarıda prestij iyi de, ya buradaki vaziyet?

Bize heyecan ve gurur veren bu transferlerin ardından bir de geride bıraktıklarına bakalım isterseniz, yani kulüplerimize ve dolayısızla da ligimizdeki rekabete. Yıldız oyuncuların yurt dışına transfer olduğu, kalanların da yaşlarının ilerlediği, emekliliklerinin yaklaştıkları bir ligde rekabet ne düzyde olacak? Üstüne üstlük yaşanan ekonomik sıkıntılardan sonra bir takım daha ligden çekildiğini açıklamışken.
Yurt dışına göğsümüzü gere gere gönderdiğimiz bu oyuncuların yerlerini dolduracak halefleri hazır mı? Kulüpler düzeyinde hem ligimizdeki rekabeti hemde Avrupa kupalarındaki mücadeleyi canlı tutacak kadrolar nasıl kurulacak? Alternatifsiz yıldızlarımız gitti diye yabancı oyunculara dört elle sarılacak, yeni Scepanovic, Silas Mills sendromları mı yaşayacağız?
Yoksa, basketbolumuzun liderlğine soyunan kulüplerin övgüyle bahsettikleri alt yapılar mı devreye girecek? Keşke, hemen gerçekleşse bu durum. Alt yapıdan yetişmiş oyuncular gidenlerin yerini alsalar, o yolun yeni yolcuları olmaya aday olsalar. Keşke... Maalesef kesinlik vurgusu içeren ifadeler kullanmak mümkün olmuyor burada. Gerçek tüm çıplaklığıyla ortada, alt yapılar meyva vermeyen ağaçlara dönüşüyor, kuruyor.